زکات فطر بر هر مسلمان آزادی که بیش از قوت یک شبانه روز خود و خانواده‌اش داشته باشد، واجب است و عید اسلامى فطر یكى از دو عید بزرگ اسلامى است…

«والصدقة  تطفى الخطیئة كما یطفى الماء  النار»  (الترمذی )
(صدقه گناهان را  محو  و نابود مى كند  همانطوریكه  آب آتش را بى  اثر  مى کند .)

معنى لغوى فطر:  روزه را  باز كردن. ومعنى صدقه فطر: صدقه روزه  باز كردن  است. در اصطلاح  مراد  از صدقه؛  آن صدقه‌ی واجبى  است  كه با پایان  یافتن  رمضان  و به خاطر باز كردن  روزه داده میشود .

حکم زکات فطر:
زکات فطر بر هر مسلمان آزادی که بیش از قوت یک شبانه روز خود و خانواده‌اش داشته باشد، واجب است (رواه بخاری۱۵۰۳- مسلم۹۸۴) و رسول الله صلى الله علیه و سلم به دادن زکات فطر از کوچک و بزرگ وآزاد وبرده وکسانی که نفقه آنها بر عهده شما است امر فرموده (صحیح، دارالقطنی۲۲۰- بیهقی۱۶۱/۴- أرواءالغلیل۸۳۵)  
از ابن عمر (رضی الله عنهما)  روایت است: «أمر رسول الله-صلى الله علیه وسلم- بصدقة الفطر عن الصغیر والکبیر والحر والعبد ممن تمونون» (صحیح – بیهقى ۱۶۱/۴)   «پیامبر صلى الله علیه وسلم به دادن زکات فطر از کوچک و بزرگ و آزاد و برده، و کسانی که نفقه آنها بر عهده شما است امر فرموده است».
 دریک روایت ضعیفی  از حضرت عثمان  رضی الله عنه آمده است  که درآن  زمان  زكات جنین (فرزند در شکم مادر) را  نیزمیدادند. و نزد مذهب حنبلى دادن زكات فطر براى جنین مستحب است ولى واجب نیست.

حکمت زکات فطر:
 در حدیث متبركه كه راوی حدیث  ابن عباس رضی الله عنه  میباشد آمده است که:  رسول الله صلى الله علیه و سلم زکات فطر را به عنوان پاک کننده روزه دار ازسخنان بیهوده ودشنام، به عنوان رزق وخوراکی برای مساکین واجب کرده است
« والصدقة  تطفى الخطیئة كما یطفى الماء  النار » ( الترمذی ) « صدقه گناهان را  محو  ونابود مى كند  همانطوریكه  آب آتش را بى  اثر  مى ماند  ».

در حدیثی آمده است که: اګر  كسى  قبل  از  نماز  عید   صدقه  فطر  خویش  را  اداء   نماید آن صدقه  به شرف  قبول  واقع  می گردد  ؛  اما  اگر  بعد از نماز  ادا  گردد  مانند  سایر  خیرات وصدقات  یك صدقه  به حساب  میاید. (وبه عنوان زکات فطر محسوب نمی شود) (صحیح سنن ابن ماجه۱۴۸۰- ابوداوود۱۵۹۴)
 
وقت واجب گردیدن صدقه  فطر: 
 هنگام  طلوع  فجر  روز عید رمضان  است لیكن  تقاضاى  حكمت  ونصب  العین  وجوب آن در این  است كه این وجیبه  باید چند  روز قبل  از عید  رمضان  صورت گیرد تا به  مستحقین  ونیازمندان برسد.

انسان  متوسط الحال علاوه برخودش  باید ازجانب  اولاد نابالغ  خود هم صدقه  فطر را  ادا كند  ومقدار  صدقه  فطر بر شخص بالغ ونابالغ  یكسان  میباشد .

مقدار زکات فطر:
ابو سعید خدری رضی الله عنه می فرماید: ما درزمان رسول الله صلى الله علیه و سلم یک صاع از گندم یا جو یا خرما یا کشک یا کشمش را برای هر نفرزکات فطر می دادیم(رواه بخاری۱۵۰۵- مسلم۹۸۵) 
ودر حدیث دیگری می فرماید: ما یک صاع از طعام خود را در عهد رسول الله صلى الله علیه و سلم به عنوان زکات فطر می‌دادیم (رواه بخاری ۱۵۱۰)
مقداری  صدقه فطر  که همه علما ء  بران متفق القول  اند عبارتند  از یك كیلو ویكصد و ده گرام گندم و یا قیمت  روز آن می‌باشد.

ابن قیم جوزی رحمه الله می فرماید: این چند مورد از حبوبات (گندم- جو- خرما و…) که در احادیث ذکری از آن بعمل  آمده  است نشانگر آن است که در زمان پیامبر اسلام حضرت  محمد صلی الله علیه وسلم  در مدینه (قوت)غذای غالب مردم همین چیزها بوده و اگر درجایی یا زمانی دیگر قوت غالب چیز دیگری باشد باید ازآن بپردازند اگرچه غذایشان غیرازحبوبات مثل شیروگوشت و ماهی باشد واین قول جمهور علما وقول ارجح است ومقصود از پرداخت زکات فطر یکسانی با مساکین است، درطعام روزعید، یعنی غذای مسکین هم درآن روز همانند بقیه مردم باشد. (أعلام الموقعین ۳/۱۲)
برخی از فقهاء معاصر بر این اعتقادند که؛ در اختیار شریعت الهی چندین جنس از اجناس خوراکی به ارزشهای مالی گوناگون برای صدقه فطر اشاره به این نقطه است که زکات فطر و فدیه‌ی روزه‌ی هر شخص بنا به وضع مالی او تغییر پیدا می‌کند. این صدقه برای خانواده‌های کم درآمد با توجه به قیمت گندم تعیین می‌شود. و برای خانواده‌های پردرآمد با توجه به اجناس با ارزشتر (کشمش و خرما و برنج و…) حسب حالت اقتصادی آن خانواده باید تعیین گردد. و آنرا با خرچ غذای یک روز فرد در آن خانه باید تناسب داد.

زکات فطر به چه کسانی داده می شود:
 زکات فطر مطابق به گفتار وهدایت پیامبر اسلام حضرت محمد صلی الله علیه وسلم که میفرماید:  ((زکات فطر رزق و خوراکی برای مساکین است)) (صحیح سنن ابن ماجه۱۴۸۰- ابو داوود۱۵۹۴)

عید فــــطـــر:

كلمه « عید »  در اصل از  فعل عاد(عود)  یعود به معنى؛ بازگشت است، ولذا به روزه هایى كه مشكلات قوم وگروه بر طرف میشود وبه راحت ها  وپیروزى هاى دست مى یابند، عید گفته اند.

عید اسلامى فطر یكى از دو عید  بزرگ اسلامى است كه مسلمان روزه دار  در طول ماه رمضان با ارتبا طهاى  پى در پى   با خداوند متعال واستغفار  از گناهان  به تصفیه  روح وجـان خویش همت  گماشته  واز تمام  آلودگى ها ى ظاهرى وباطنى كه برخلاف  فطرت  انسان است خود را  پاك نموده  وبه فطرت واقعى خود بر مى گردند. 

طوریكه حضرت مسیح (علیه السلام) روز  نزول  مائده را روز  بازگشت به پیروزى وپاكى وایما ن به خدا  دانسته وآنرا  به عید مسمى نموده  است.


كلمه عید  تنها یكبار در قرآن عظیم الشان  تذكر  یافته است: « قَالَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنزِلْ عَلَیْنَا مَائِدَةً مِنْ السَّمَاءِ تَكُونُ لَنَا عِیدًا لِأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآیَةً مِنْكَ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَیرُ الرَّازِقِینَ » (المائدة۱۱۴).
 
روز اول ماه شوال رابدین سبب عید فطر مسمى نموده اند كه امر  امساك، صوم از خوردن ونوشیدن  بر داشته شده وبه مسلمانان  هدایت داده شده كه روزه خود را  افطار كنندوبه خوردن ونوشیدن  رو آورند.

افطار یعنى فطور  وفطور به معناى  خوردن ونوشیدن طوریكه در ماه مبارك رمضان، انسان افطار مینماید  یعنى  اجازه  خوردن پس از امساك (ممنوعیت) از خوردن به او داده  مى شود. مسلمانان  در این روز در اثر یك ماه  مهمانى وضیافت خداوند  به صفاى  باطن  دست  یافته ودر حقیقت  شخصیت  واقعى خویش را  باز یافته اند، بلى، فطرت  پاك انسان  در طول  سال  در اثر غبار  هاى  جهل  ونادانى وغفلت  به انواع  گناهان  ومعصیت  ها مبتلا  شده  واز حقیقت  خود  دور  مى شود  ودر نتیجه  دچار  خود  فراموشى  وخدا فراموشى  مى گردد، امـا با فرا رسیدن  ماه مبارك  رمضان، انسان  در پرتو فضاى  معنوى  آن ماه  وتلاش‌هاى خویش  به یك زندگى  نوین دست مى‌یابد، كه مى توان  آن را  (بازگشت  به خویشتن) نــا  میـــــد.

مسلمانان در ایام  مبارك رمضان  با یك ماه روزه گرفتن، تراویح، تلاوت  قـرآن، صدقه، خیرات  

وسایر عبادات وخوبیهای كه  به دستور  رب العزت  انجام داده  اند،  این روز را به عنوان  روز خوشى  وعید تجلیل  مى نمایند.
 در  روایت آمده  است: زمانیكه پیامبر اسلام از  مكه  بــه مدنیه  منوره هـــجرت  نمود مــردم آن دیار  در هر سال  دو روز  را  جشن میگرفتند  پیامبر  اسلام  از مردم مدینه  در مورد  این دو  جشن  پرسید  كه چرا در این روز ها  عید میگیرند ؟
مردم در جواب گفتند: « ما قبل از مشرف شدن به اسلام  این دو روز  را جشن  معین نموده بودیم، كه در این روزها به تفریح وخوشحالى مى پرداختیم »
 
پیامبر اسلام فــرمود: « خداوند  در مقابل  ایـــن دو روز، دو  روز  دیگـــرى را  كه نسبت  به همچو  جشن ها  فضیلت  وبر تـــرى   بیشترى  دارند  براى  مسلمانان  مقرر  نموده  كه یك روز آن  عید فطر وروز  دیگر  آن  عید با سعادت قربان است».


اعما ل مسنون روز عید سعید فطر:

 - توجه به آراستن وزیبایى خود
- غسل كردن  بعد از  اداى  نماز فجر

- مسواك  كردن دندانها
-استعمال خوشبویى وعطر

- صبح  وقت از خواب بر خاستن

- بسیار وقت  به عید گاه  رفتن

- پرداختن  صدقه ء فطر قبل از رفتن  به عید گاه.
 
- خوردن شیرینى قبل از رفتن به عید گاه 
.
- ادانمودن  نماز عید  در عید گاه 
در حین  راه رفتن  آهسته  آهسته  خواندن  تكبیر
 الله  اكبر . الله اكبر.  لا اله الا الله   والله  اكبر ولله  الحمد.


نماز عید: (براساس فقه حنفی)
 در روز عید خـــوانــــدن  دو ركعت نماز  واجب است .

نیت نماز عید:
نیت کردن برای نماز و یا هر عبادتی دیگر کاری است از کارهای قلب. نیت آنچیزی است که شما در قلبتان انجام آنرا مد نظر دارید. و از آنجا که نیت کردن کار قلب است نه زبان، از پیامبر اکرم ( صلی الله علیه وسلم) جمله ی خاصی برای ادای نیت منقول نشده است.

  وتكبیر تحریمه  « الله اكبر »  گفته  دستهاى خویش را  تا برابر  نرمى  هاى گوش خود  بلند  نـــماید.  انگاه  دست هاى 

خود را طوریكه  در سایر  نمازها مى بندد بسته  نموده، «سبحانك اللهم…» یعنی؛ ( ثنا)  را بخــــواند.
 سپس  امام  ومقتد یها  سه مــرتبه  تكبیر  گفته  در هــر مرتبه دست هاى خود را  تا برابر  نرمى هاى  گوشهایش  بلند نموده، بعد  از هر تكبیر  به اندازهء گفتن  سه مرتبه  «سبحان  الله»  توقف  نموده  بعد مرتبهء دیگر  تكبیر دیگر را بگوید. بعد از تكبیر  سوم  دستهاى  خود را  دوباره ببندد، و “بسم الله” گفته  سوره  فاتحه  وآیاتى از قرآن  مجید را تلاوت  نموده، طبق  معمول سایر نمازها ركوع وسجود را اداء  نموده،  براى  ركعت  دوم بایستد. 
در ركعت  دوم  اولا  سوره فاتحه  را بخواند،  بعد از آن  آیاتى از قرآن مجید را  خوانده قبل از رفتن  به ركوع  سه  بار طورى  تكبیر  گوید كه در هر  مرتبه دستهاى خود را تا نرمه هاى  گوش  مانند  تكبیرات  ركعت  اول  بلند  نماید ودر تكبیر چهارم حسب  معمول سایر نمازها بـه ركوع  رفته  وبعد از انجام  ركوع،  سجود  وقاعـــده  به نماز ش اختتام  بخشیده به طرف راست وچپ سلام گرداند. البته تکبیرات بیشتر از این از رسول الله صلی الله علیه وسلم نیز ثابت اند.


تبریك وتهنیت گفتن به یكدیگر:

اصحاب رسول الله صلى الله علیه وسلم هنگامى كه روز عید همدیگر را ملاقات مى كردند  مى گفتند « تقبل  الله  منا ومنكم »
( خداوند  از ما وشما  قبول بگرداند)
کسی كه به نماز  عید  همراه  امام نرسد  و همچنین  زنانى  كه در خانه  هستند  مى توانند  آن را در خانه بجا آورند. ( بخارى: ۹۸۷ )

برخى از منكرات  كه در عید  انجام  داده  مى شود وباید  از آنها  پر هیز كرد.

تكبر  وكوچك شمردن  دیگران. 
تقلید مردان از زنان  وبر عكس  در حركات ولباس
. رفتن  زنان با آرایش  وزینت  وبوى خوش  به  اما كن  عمومى وایجاد اختلاط
. اسراف  وزیاده  روى  در تمام موارد  خصوصٱ  در لباس وسفره عید.
 عدم توجه  به فقرا ء  ونیاز مندان .
 عدم  رعایت  صله رحم  مخصوصٱ  نسبت  به كسانى كه به كمك  ویارى  نیاز دارند.